سامان از طريق سرخس در اول رمضان همان سال به مشهد بازگشت و باز از ناصر الدّين شاه ، او و سردارانش هدايايى دريافت كردند . « 1 » اين پيروزىها در ميان ايلات تركمان و نواحى مجاور جيحون مىتوانست اثر مفيدى براى ايرانىها داشته باشد ، اما ناصر الدّين شاه و درباريانش نتوانستند از آن بهره‌بردارى نمايند و اوضاع در سال‌هاى بعدى به نفع روس‌ها پيش رفت و آنان اين مناطق را از ايران جدا كردند . « 2 » آنچه پايان حكومت فريدون ميرزا را در خراسان و در سال پايانى عمر او با تلخ‌كامى مواجه ساخت فرار محمد يوسف خان افغان از مشهد به هرات و به قتل رساندن سيد محمد خان ظهير الدوله حاكم هرات و پيشروىهاى دوست محمد خان امير كابل به تحريك و حمايت انگليس به‌سوى مناطق غرب افغانستان و فتح قندهار و توليد ناامنى در سيستان و بلوچستان بود . « 3 » دولت ايران براى حل اين امور و برقرارى نظم در افغانستان بار ديگر سلطان مراد ميرزا حسام السلطنه را بدين سامان گسيل كرد تا به فريدون ميرزا كمك كند . اما حسام السلطنه هنوز به خراسان نرسيده بود كه فريدون ميرزا در چهارشنبه 16 ربيع الثانى 1272 ه . ق بدرود حيات گفت و حسام السلطنه علاوه بر مأموريت ذكر شده از سوى ناصر الدّين شاه ، به‌عنوان حاكم جديد خراسان به جاى فرمانفرما تكيه زد . « 4 » فريدون ميرزا در صفه شرقى دار الحفاظ به خاك سپرده شد . « 5 » شايسته ذكر است در مدت حاكميت او ، وزيرش فضل اللّه امير نظام ، در مشهد علما و فضلاء را

--> ( 1 ) - محمد تقى خان لسان الملك سپهر : پيشين 3 / 1255 ( 2 ) - على اصغر شميم : پيشين / 176 ( 3 ) - محمد تقى خان لسان الملك سپهر : پيشين 3 / 1276 - 1303 ( 4 ) - همان 3 / 1304 ( 5 ) - محمد تقى خان اعتماد السلطنه : مطلع الشمس 2 / 505 ؛ ملا هاشم خراسانى : منتخب التواريخ / 628 ؛ محمد على مصباحى نائينى : پيشين 2 / 724